Yes! Je hebt het gemaakt! Je bedrijf draait op volle toeren, je klanten blijven toestromen, en je to-do lijst lijkt eindeloos. Maar waarom voelt succes opeens zo zwaar? Waarom ga je elke dag naar bed zonder energie, met steeds minder plezier in je werk? Dit is wanneer de burn-out toeslaat, onzichtbaar, maar verwoestend. Veel succesvolle ondernemers worden getroffen door burn-out, vaak zonder het zelf te beseffen. Noch voor henzelf, noch voor de omgeving. De omgeving kan het merken, maar dan wordt het meer als ‘raar gedrag’ benoemd. In deze blog neem ik je mee in wat burn-out is, hoe het ontstaat en hoe je je kunt beschermen tegen deze stille vijand.
Wat is een burn-out?
De Amerikaanse psycholoog Herbert Freudenberger kwam met de term "burn-out" en werd ook als eerst door hem gebruikt. Hij heeft het in 1970 als eerst geïntroduceerd, waarbij medewerkers in de verslavingszorg emotioneel en fysiek uitgeput waren. In 1990 is dit term uitgebreid en breder ingezet bij verschillende beroepen waarbij men langdurig onder hoge druk staan.
Ontstaan en ontwikkeling van burn-out
De term is wel in de jaren ’70 ontstaan, maar burn-out zelf is al langer aanwezig. Mensen die chronische stress ervoeren, herkennen de symptomen van burn-out maar hadden niet veel alternatieven of de oplossingen hiervoor. Nu heeft het een naam en kan dit ook benoemd worden. De 24/7 maatschappij waarin we leven, zorgt ervoor dat we continu ‘aan’ staan. Niet alleen met onze vrienden, familie en de wereld, maar ook met onze collega’s, managers, leidinggevenden en werk. De balans tussen werk en privé is verstoord en de toegenomen werkdruk heeft de afgelopen jaren ervoor gezorgd dat er een toename is van mensen met een burn-out.
Criteria voor burn-out
Zoals eerder beschreven, is burn-out een stille vijand en kan het geleidelijk ontstaan. De diagnose is niet opgenomen in de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), maar staat wel volgens de officiële criteria, zoals beschreven in de ICD-11 (International Classification of Diseases), omvatten de kernsymptomen:
- Gevoelens van uitputting of gebrek aan energie
- Afstandelijkheid of cynisme ten opzichte van het werk
- Verminderde professionele effectiviteit
Het is belangrijk om burn-out te onderscheiden van andere psychologische aandoeningen, zoals depressie, omdat de klachten specifiek gerelateerd zijn aan de werkomgeving.
Burn-out verschilt van overspanning door:
- een langere klachtenduur
- meer op de voorgrond staan van mentale moeheid (verminderde werkgeheugencapaciteit en volgehouden aandacht)
- het ervaren van uitputting
- Het benoemen van burn-out in plaats van overspanning heeft nut, omdat een langere duur van minder effectieve copingstijlen en een neiging tot somatiseren (moeheid en uitputting) specifieke aandacht in de behandeling vragen.
- Een burn-out hoeft niet noodzakelijk werkgerelateerd te zijn.
Wat kun je doen tegen burn-out?
Om te herstellen van een burn-out moeten er meerdere zaken opgepakt worden en/of veranderd worden. Zoals meer je rust pakken, psychologische ondersteuning en aanpassingen in de levensstijl. Om toch enkele tips mee te geven:
- Rust nemen: Leer je grenzen aan te geven, zowel op het werk als thuis.
- Professionele hulp zoeken: Een coach of psycholoog helpt bij het identificeren van stressbronnen.
- Gezond leven: Regelmatig sporten, gezond eten en voldoende slapen.
Praktijkvoorbeeld:
Er was een cliënt die het financieel heel goed had, hij had meerdere auto’s, had een mooie woning, een gelukkig gezin, ging in een jaar meerdere keren op vakanties, kortom geld was geen probleem. Alleen, hij was al meer dan een jaar oververmoeid. Hij vertelde het aan niemand, omdat hij een bikkel was maar zijn omgeving maakten zich wel zorgen. Hij zat tegenover me, duidelijk uitgeput. ‘Ik kan me nergens meer op concentreren’, zei hij met een gefrustreerde zucht. ‘Maar ik weet niet waarom.’ Tijdens ons gesprek kwam steeds meer naar boven dat zijn balans was verstoord tussen werk en privé en dat hij ‘gewoon’ hard moest werken. De cruciale vraag voor hem was, wanneer was het genoeg? Dat was een antwoord waarover hij niet had nagedacht, want hij kwam continu met nieuwe projecten, nam weer nieuwe mensen aan, was steeds telefonisch bereikbaar en kreeg continu berichten binnen. Wanneer ik probeerde om burn-out te bespreken, deed hij er wat nonchalant erover en gaf hij aan dat hij nu geen gas terug kon geven. Hij zag dat als falen. Dat vind ik altijd interessant om te zien bij hardwerkende ondernemers, in principe heeft hij het ‘gemaakt’ maar als hij een dagje minder zou werken dan heeft hij in zijn eigen ‘gefaald’. Helaas zijn er heel weinig mensen die preventief acties ondernemen, omdat ze nog door kunnen gaan met hun werk. Ook al zitten ze er mentaal erdoor heen, omdat er lichamelijk niets hebben denken ze dat het nog wel door kan gaan.
En jij? Herken jij dit: hard werken, resultaten halen, en toch innerlijk leeg zijn? Wanneer heb je voor het laatst écht geluisterd naar wat jouw lichaam probeerde te vertellen?
