Productiviteit als verslaving: wanneer meer te veel wordt

Video's over productiviteit gaan viraal: van de perfecte ochtendroutine tot het ontwikkelen van een winnaarsmentaliteit of het idee dat je precies moet weten wat je over tien jaar wilt bereiken. Het zijn stuk voor stuk nuttige, aantrekkelijke adviezen. Toch zie je steeds meer mensen die proberen deze adviezen op te volgen en wanneer het hen niet lukt, worden ze boos op zichzelf. Het probleem is dat productiviteit een middel is, geen doel. Mensen vergissen zich hierin en proberen een strategie te adopteren, soms ten koste van andere belangrijke aspecten van hun leven, in de hoop productiever en succesvoller te worden.

Maar wat betekent het eigenlijk om succesvol of productief te zijn? Waar dient het allemaal voor? Veel mensen denken dat ze het weten, maar vaak is dat niet het geval.

Voor degenen die productiever willen zijn, raad ik aan om op te schrijven wat hun doel is. De afgelopen jaren ben ik steeds meer gaan inzien hoe waardevol het is om je doelen op papier te zetten. Het maakt je doelen concreet en helpt je realistische stappen te zetten die je kunt evalueren. Tijdens mijn sessies vraag ik cliënten om op te schrijven wat ze willen bereiken, maar ik merk dat velen hier moeite mee hebben. Ze denken dat het duidelijk in hun hoofd is, maar wanneer ze beginnen te schrijven, ontdekken ze dat het toch minder helder is dan ze dachten. Vaak besteden mensen meer tijd aan het ontdekken van nieuwe apps of het uitproberen van andere productiviteitstechnieken, waardoor ze het gevoel hebben dat ze vooruitgang boeken, terwijl ze in werkelijkheid stilstaan of zijwaartse stappen zetten. Het gevaar van productiviteit is dat mensen productief willen zijn zonder een duidelijk doel voor ogen te hebben.

Twee veelvoorkomende problemen

Te weinig actie ondernemen om productiever te worden. In de huidige informatiemaatschappij, waarin per seconde gigantische hoeveelheden content worden geüpload, lijden veel mensen aan analysis paralysis. Ze denken dat ze nog meer content moeten consumeren voordat ze kunnen beginnen, zonder daadwerkelijk stappen te zetten. Dit is een vorm van vermijding: aan de ene kant lijkt het alsof je proactief bezig bent, maar tegelijkertijd stel je uit wat je eigenlijk zou moeten doen. Begin met actie, hoe klein ook!


Halve maatregelen nemen. Veel mensen proberen nieuwe routines aan te leren zonder de oude op te geven. Het doel zou moeten zijn om één goede routine te ontwikkelen, in plaats van meerdere routines door elkaar heen te gebruiken. Begin met het aanpassen van je huidige routine door jezelf af te vragen waarom je bepaalde dingen doet en bouw zwakkere gewoontes geleidelijk af. Voeg één of twee productieve elementen aan je ochtendroutine toe, en bouw dit langzaam uit. Ga niet rigoureus te werk en probeer niet meteen een volledig nieuwe routine op te zetten terwijl je de oude nog hebt.

Praktijkvoorbeeld

Een cliënte van mij was elke sessie boos op zichzelf omdat ze niet de perfecte ochtendroutine had. Ze geloofde dat ze succesvoller en gezonder zou zijn als ze dit wel voor elkaar kreeg. In vijf sessies hebben we eerst uitgewerkt wat succes voor haar betekent, zonder dat we überhaupt begonnen waren met het implementeren van een routine. Tijdens deze gesprekken kwam naar voren dat ze van jongs af aan had geleerd om altijd bezig te zijn. Vooral mensen met een migratieachtergrond hebben vaak prestatiegerichte ouders, zeker de eerste generatie. Dit patroon had ze haar hele leven meegenomen, zonder erbij stil te staan. Toen ze dit inzag, besloot ze proactief aan de slag te gaan om dit patroon te doorbreken. Het idee van genieten van kleine dingen of het hebben van hobby's had ze nooit geleerd en ze zag er ook het nut niet van in. In haar geval duurde het traject lang, omdat ze moest leren stil te staan en te ontspannen, zelfs "niksen" was een uitdaging.

En jij? Op welk moment merk jij dat productiviteit voor jou overgaat van hulpmiddel naar druk en wat doe jij op dat moment?

Alper Yilmaz

Alper Yilmaz

GZ-Psycholoog & Biculturele Coach · Amsterdam

Ik help biculturele ondernemers die vastlopen op de grens van twee werelden — vanuit eigen ervaring en psychologische achtergrond.